Ekapahātabbadhammo – Một pháp cần được đoạn trừ là Asmimāno hay Māna tức là “Ngã mạn”.

Thời gian đọc: 3 Phút

Ekapahātabbadhammo – Một pháp cần được đoạn trừ là Asmimāno hay Māna tức là “Ngã mạn”. Ngã mạn là sự chấp ngã “Ta là”… chấp ngã đối với ngũ uẩn, như Sắc là ta, Ta là sắc; Thọ là ta, Ta là thọ; Tưởng là ta, Ta là Tưởng ; Hành là ta ,Ta là Hành; Thức là ta ,Ta là Thức v.v… đều gọi là thân kiến, thuộc tà kiến. Có 9 cách kiêu mạn hay ngã mạn (māna / māno ):

1. Hīnassa seyyo’ hamasmī’ ti māno – Thua ỷ hơn

2. Hīnassa sadiso’ hamasmī’ ti māno – Thua ỷ bằng

3. Hīnassa hīno’ hamasmī’ ti māno – Thua ỷ thua

4. Sadisassa seyyo’ hamasmī’ ti māno – Bằng ỷ hơn

5. Sadisassa sadiso’ hamasmī’ ti māno – Bằng ỷ bằng

6. Sadisassa hīno’ hamasmī’ ti māno – Bằng ỷ thua

7. Seyyassa seyyo’ hamasmī’ ti māno – Hơn ỷ hơn

8. Seyyassa sadiso’ hamasmī’ ti māno – Hơn ỷ bằng

9. Seyyassa hīno’ hamasmī’ ti māno – Hơn ỷ thua

Tất cả chúng sinh nói chung, con người nói riêng, hễ còn là phàm nhân, chưa phải Thánh Nhân, thì còn chấp ngã do bởi phiền não, nhất là tà kiến, tham ái, ngã mạn. Sở dĩ một số phàm nhân vẫn còn có chấp ngã, là vì họ không đến gần gũi thân cận với bậc thiện trí trong Phật giáo, với bậc Thánh Thanh Văn; không được lắng nghe chánh pháp, không hiểu biết chánh pháp, không hành pháp hành thiền tuệ, không chứng đắc thành bậc Thánh Nhân… Do đó, số phàm nhân ấy có phiền não nặng nề, nên còn chấp ngã, rồi tự làm khổ mình, làm khổ người, làm khổ mình lẫn người, trong kiếp hiện tại lẫn nhiều kiếp vị lai.

Còn những hạng thiện trí phàm nhân thường đến gần gũi thân cận với bậc thiện trí trong Phật giáo, với bậc Thánh Thanh Văn Giác; được lắng nghe chánh pháp, hiểu biết chánh pháp, tiến hành pháp hành thiền tuệ dẫn đến chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo – 4 Thánh Quả và Niết Bàn, diệt đoạn tuyệt được phiền não trở thành bậc Thánh Arahán. hoàn toàn không còn tà kiến, tham ái, ngã mạn nữa, bậc Thánh Arahán có trí tuệ sáng suốt thấy rõ, biết rõ ngũ uẩn này là: Không phải tự ngã của ta (na me so attā). Không phải của ta (netaṃ mama). Không phải là ta (nesohamasmi). Cho nên, bậc Thánh Nhân không còn làm khổ mình, không làm khổ người, không làm khổ mình lẫn người.

Nếu hành giả tiến hành thiền tuệ mà chưa chứng đắc Thánh Đạo – Thánh Quả nào, thì vẫn còn là hạng thiện trí phàm nhân (kalyāṇaputhujjana) chưa diệt được tà kiến chấp ngã. Tuy hạng thiện trí phàm nhân còn tà kiến chấp ngã, nhưng tà kiến chấp ngã này chỉ có trở ngại cho Siêu tam giới thiện pháp mà thôi, chứ không làm trở ngại cho việc tạo mọi tam giới thiện pháp đó là dục giới thiện pháp, sắc giới thiện pháp, vô sắc giới thiện pháp. Cho nên, hạng thiện trí phàm nhân này sau khi chết:

– Nếu có dục giới thiện nghiệp cho quả tái sinh, thì được tái sinh làm người, hoặc làm thiên nam hoặc làm thiên nữ ở 1 trong 6 cõi trời dục giới.

– Nếu có sắc giới thiện nghiệp cho quả tái sinh, thì được tái sinh làm phạm thiên ở 1 trong 16 cõi sắc giới phạm thiên.

– Nếu có vô sắc giới thiện nghiệp cho quả tái sinh, thì sinh làm phạm thiên ở 1 trong 4 cõi vô sắc giới phạm thiên.

Như vậy, tà kiến chấp ngã của hạng thiện trí phàm nhân chỉ có trở ngại cho pháp Siêu tam giới, nghĩa là ngăn cản sự chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc Thánh Đạo – Thánh Quả và Niết Bàn mà thôi. Ngã mạn theo chấp sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn… cho là ta(eso hamasmi). Bậc Thánh Arahán có khả năng diệt đoạn tuyệt được loại ngã mạn theo chấp ngã này, và tham ái theo chấp ngã loại vi tế trong các bậc thiền và cõi trời sắc giới, cõi trời vô sắc giới. Cho nên, bậc Thánh Arahán mãn kiếp ở cõi người, đồng thời tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt tử sinh luân hối trong ba giới bốn loài.

Trich trong Dīghanikāya -Trường Bộ Kinh, Khuddakanikāya – Tiểu bộ; Mahāniddesa – Đại sử ; Vibhaṅga (Abhidhamma)-Bộ Phân Tích (Vi Diệu Pháp) và sớ giải ṭīkā.

42 total views, 3 views today

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *